seslendirme

Yüksel Aytuğ VATAN..24.01.2005

YABANCI filmlerin çeviri ve altyazılarındaki hatalar nedeniyle sayısız mesaj alıyorum. Gazetemizin sinema yazarı Ege Görgün de rastladığı çeviri hatalarını "Yakından Kumanda" için derleyip, bana güzel bir "hoşgeldin hediyesi" sundu. Sizlerle paylaşıyorum: CNBC-e'nin sevilen dizilerinden "Angel'ın bir bölümünde dizinin kahramanları kendi kendine giden bir otomobile biniyorlar. Spike, bu durum ile ilgili bir zamanların unutulmaz dizisi "Kara Şimşek"e (Knight Rider) gönderme yaparak bir espri patlatıyor. Alt yazıda "Knight Rider" için bulunan karşılığı görünce gülmekten kırılıyorum; "Atlı Şövalye".
Belli ki çeviri yapanın tevellütü yeterli değil "Kara Şimşek"i bilmeye ama bu işin son kontrolünü yapacak yetkin bir kişi de mi yok?

KIRMIZI EKİP Mİ?
DIGITURK'ün sinema kanallarından Prime Max'te İtalya Başbakanı Aldo Moro'nun kaçırılıp öldürülmesiyle ilgili bir film oynuyor; "Beş Ay Meydanı". Filmin dublaj versiyonunda dünyanın en bilindik terör gruplarından olan Kızıl Tugaylar'ın "Kırmızı Ekip" diye çevrildiğini görünce bu kez yalnızca üzülüyorum, işin komik yanı filmin altyazılı versiyonunda bu hatanın yapılmamış olması. Hatalar bununla da sınırlı değil. Francesco adlı karakter zaman zaman "Francesca" oluyor filmde. Türkçe'ye uyarlarsak, Nuri adındaki birine "Nuriye" demek gibi bir şey bu. Film boyunca başrol oyuncusunun mesleği ise devamlı değişiyor. Önce "yargıç" diye sesleniyorlar kendisine, sonra "savcı"... Ve İtalyanca konuşmalardan bazılarını tercüme etmeyi unutmalarını da listeye ekleyebiliriz.

Ege Görgün haklı. Türkçemiz'de "Çevir kazı yanmasın" diye bir deyiş var. Bizimkiler belli ki kazı çeviremeyip, kömür etmiş!..
______________________________________

tv8'de Sean Connery ve Michael Caine'in başrollerini paylaştığı filmin en heyecanlı sahnesindeyiz. İskender'in hazinelerinin bulunduğu anda kahramanımız şöyle diyor: "Yaşasın, İskenderin pantolonunu bulduk!" Hatanın nereden kaynaklandığı belli: Çevirmen hazine anlamına gelen "treasure" kelimesi ile pantolon anlamındaki "trouser"ı karıştırmış. Böyle olunca Büyük İskender'in hazineleri yerine "paçalı donunun" bulunması heyecan yaratmış!

Yine tv8'de bu kez "Kralın Soytarısı" filminde bebeğin vücudunda yer alan ve iskambil kağıtlarındaki "sinek" şeklini andıran iz gösterilirken, "İşte fare kulağı..." deniliyor. Çünkü İngilizce'de iskambildeki sineğe de bayırdaki yoncaya da "trefoil" deniliyor. Eh, yonca bitkisi de aynı zamanda "fare kulağı" olarak anıldığı için ortaya böyle zincirleme bir çeviri hatası çıkıyor. Bundan sonra piştinin kıymetli kağıtlarından sinek ikilisini, "fare kulağı ikilisi" olarak mı ansak acaba?

CNBC-e'deki "Muppet Show"da ise Liza Minelli elbisesini çıkartıp verirken, asılacağı yeri "wardrobe" olarak telaffuz ediyor. Yani bizdeki karşılığı ile gardırop. Ama Türkçe altyazıda "Şunu gardolabıma asar mısın?" yazıyor... Tamam, Liz'in giyimine kuşamına meraklı olduğu bilinir Ama dolabının "gar" büyüklüğünde olduğunu hiç sanmam!

Bir başka filmde ise tam bir çeviri faciası yaşanıyor. Telsizci düşmek üzere olan uçakta haykırıyor. "May Day, May Day..." ("May Day" uluslararası havacılık terminolojisinde tıpkı denizcilikteki "S.O.S". gibi bir yardım çağrısı terimidir) Ama Türkçe dublajda telsizcinin şöyle bağırdığını duyuyoruz: "Mayıs günü, mayıs günü, düşüyoruz!.."